To comiesięczne spotkania z naukowcami i popularyzatorami nauki, dawka aktualnej wiedzy o kosmosie, wspólne obserwacje nocnego nieba podczas których można dowiedzieć się o tym jak zacząć przygodę z podziwianiem czy fotografowaniem nocnego nieba.
wykłady | obserwacje | wymiana doświadczeń | doradztwo sprzętowe
Dla wszystkich tych, których interesują: astronomia, astronautyka, przemysł kosmiczny, meteorologia i inne dziedziny związane z kosmiczną pasją!
Najbliższe spotkania:
Jak zmierzyć bezmiar kosmosu?
17 kwietnia 2026 (piątek) | 19:00 | wstęp wolny | ZAPISY
Tak jak dawni kartografowie dążyli do opisu nieznanych zakamarków naszej planety, tak astronomowie mierzą się z ambitnym wyzwaniem wykreślenia mapy otaczającego nas kosmosu. W czasie spotkania wybierzemy się w podróż po szczeblach kosmicznej drabiny odległości – serii niezwykle precyzyjnych metod, które stanowią klucz do poznania głębi Wszechświata. Dowiemy się jak dzięki tym technikom potrafimy z zadziwiającą dokładnością wyznaczyć dystans do bliskich planet Układu Słonecznego, sąsiednich gwiazd Drogi Mlecznej, aż po najbardziej egzotyczne, odległe ciała niebieskie na krańcach widzialnego świata.
Prowadzący: Piotr Konorski – astronom z wykształcenia, pracował w międzynarodowym projekcie pomiarów odległości gwiazd w lokalnym Wszechświecie, zajmował się również analizą i modelowaniem dysków akrecyjnych aktywnych jąder galaktycznych oraz spektroskopią gwiazd z układami planetarnymi. Związany również z branżą polskiego przemysłu kosmicznego, prowadząc obserwacje i analizę ruchów satelitów okołoziemskich. Dowódca pierwszej polskiej analogowej misji astronautycznej w polskim habitacie LunAres.
Po wykładach zapraszamy na wspólne obserwacje nieba przez teleskopy*
*w przypadku złych warunków pogodowych, odbędzie się pokaz nieba za pomocą programów do pokazu nieba.
Jak fotografować zaćmienie Słońca
12 maja 2026 (wtorek) | 17:00 | wstęp wolny | ZAPISY
Spotkanie organizujemy z okazji zbliżającego się całkowitego zaćmienia Słońca, które już 12 sierpnia 2026 roku będzie można zobaczyć m.in. w Hiszpanii i na Islandii.
To wyjątkowe zjawisko z kilku powodów. Po pierwsze – mówimy o zaćmieniu całkowitym, czyli takim momencie, gdy Księżyc całkowicie zasłania tarczę Słońca. Po drugie – tym razem nie trzeba lecieć na drugi koniec świata. Wystarczy wycieczka po Europie.
Ostatnie całkowite zaćmienie widoczne z kontynentalnej Europy miało miejsce 11 sierpnia 1999 roku – czyli 27 lat temu. Dla wielu osób to może być jedyna taka okazja w życiu, żeby zobaczyć to na własne oczy.
Nic więc dziwnego, że wielu miłośników astronomii i astrofotografii planuje w tym czasie wyjazd w okolice pasa całkowitości.
Podczas spotkania pokażemy, jak się do tego przygotować – gdzie jechać, jak zaplanować obserwacje i jaki sprzęt zabrać, żeby nie tylko zobaczyć, ale też dobrze sfotografować zaćmienie.
Prelegentem będzie Michał Kałużny – Absolwent Akademii Sztuk Pięknych w Poznaniu na kierunku fotografia. Zajmuje się fotografią, cyfrowymi przetworzeniami obrazu foto i wideo oraz edukacją z zakresu fotografii oraz astrofotografii. Od kilkunastu lat specjalizuje się w astrofotografii głębokiego nieba, prowadzi blog i stronę Astrofotografia.pl. Współpracował z Polskim Towarzystwem Astronomicznym, współwydawcą kalendarza Astrofotografii Amatorskiej. Współorganizował i prowadził I Polsko-Szwajcarskie Warsztaty Astrofotografii w Lesznie oraz Warsztaty Astrofotografii Astroshot Delta Optical w Tucznie (2012). Wraz z Piotrem Potępą prowadzi Bieszczadzkie Warsztaty Astrofotografii „Szlakiem Gwiazd” (2018). Jako redaktor współpracuje z magazynami poświęconymi astronomii: „Astronomia”, „Urania – Postępy Astronomii”, „Vademecum Miłośnika Astronomii”, „Komputer Świat” i serwisem Optyczne.pl. Zdjęcia o tematyce astronomicznej publikował w kilkudziesięciu różnych książkach i wydawnictwach, m.in. jako pierwszy Polak w anglojęzycznym „Sky & Telescope”.
Zakres warsztatów:
- wybór lokalizacji i analiza przebiegu zaćmienia
- praca z oprogramowaniem: Stellarium, PhotoPills
- sprawdzanie godzin przebiegu zaćmienia i położenia Słońca na niebie
- konfiguracja zestawu fotograficznego (aparat, teleobiektyw / teleskop, montaż)
- bezpieczna obserwacja – filtry słoneczne i ich zastosowanie
- przygotowanie sprzętu do pracy w dynamicznych warunkach
- techniki fotografowania faz częściowych i całkowitych
- dobór parametrów ekspozycji
- wykorzystanie oprogramowania: FireCapture, NINA
- automatyzacja procesu fotografowania
- sekwencje zaćmienia i kompozycje wieloklatkowe
- fotografia krajobrazowa z zaćmieniem
- planowanie ujęć typu „solar path”
- selekcja i stackowanie materiału
- wydobywanie struktury tarczy i korony
- składanie finalnych kompozycji
Kiedy: 12.05.2026 | piątek | 17:00
Gdzie: Hevelianum, Gradowa 6, sala Haxo, 1. piętro Wozowni Artyleryjskiej
Wstęp wolny, obowiązują ZAPISY
Kosmos w garści, czyli jak znaleźć meteoryt
15 maja 2026 (piątek) | 19:00 | wstęp wolny | ZAPISY
Czy można znaleźć w Polsce meteoryty?
Okazuje się, że tak, ale nie jest to łatwe zadanie. W lutym w zeszłym roku wydarzyło się coś niezwykłego. Polska sieć kamer monitorujących niebo zarejestrowała bolid (jasny meteor) przelatujący na niebie.
Prelegent spotkania osobiście wyznaczył trajektorię lotu bolidu oraz miejsce spadku potencjalnego meteorytu – czyli kosmicznej skały, która lecąc przez atmosferę mogła nie spalić się w niej całkowicie. Wyznaczono obszar, gdzie należało poszukiwać okazów. Na wyznaczonym obszarze, poszukiwacze meteorytów znaleźli ponad 60 okazów! Meteoryt Drelów (jego nazwa pochodzi od miejsca spadku – miejscowości na Lubelszczyźnie) będzie bohaterem majowego spotkania.
Podczas spotkania dowiemy się jak poszukiwać meteorytów, jak je rozpoznać oraz zobaczymy wiele okazów znanych meteorytów – w tym meteoryt Drelów.
Będziemy też tradycyjnie prowadzić obserwacje, ale tym razem – obserwacje meteorów na niebie za pomocą kamer optycznych oraz radiowo.
Mateusz Żmija jest założycielem, koordynatorem oraz kluczową postacią projektu Skytinel. Skytinel to polska sieć bolidowa (monitorująca niebo w poszukiwaniu meteorów i bolidów), która rozpoczęła działalność wiosną 2024 roku i obecnie składa się z kilkudziesięciu stacji wyposażonych w kamery all-sky oraz kierunkowe. Mateusz zarządza siecią, opracowuje trajektorie bolidów (widoki z góry, orbity meteoroidów) oraz zajmuje się analizą danych. Jest wiceprezesem Polskiego Towarzystwa Meteorytowego i aktywnie poszukuje meteorytów.
Kiedy: 15.05.2026 | piątek | 19:00
Gdzie: Hevelianum, Gradowa 6, sala Haxo, 1. piętro Wozowni Artyleryjskiej
Wstęp wolny, obowiązują ZAPISY
Patronat honorowy : Port Lotniczy Gdańsk im. Lecha Wałęsy
Poprzednie spotkania:
Egzoplanety – planety innych słońc
20 marca 2026 r. (piątek) | 19:00
Planety pozasłoneczne stanowią jedną z najszybciej rozwijających się dziedzin współczesnej astronomii. W trakcie wykładu przedstawiona zostanie historia odkryć egzoplanet oraz metody obserwacyjne stosowane do ich wykrywania i charakteryzowania. Omówione zostaną najnowsze wyniki badań, ukazujące niezwykłą różnorodność znanych układów planetarnych, a także istotny wkład polskich zespołów badawczych w rozwój tej dziedziny. Będzie też o ostatnim wielkim odkryciu, w którym wykładowczyni miała swój udział – planecie swobodnej!
Prowadząca: Milena Ratajczak – jest doktorem astronomii oraz zastępcą dyrektora Obserwatorium Astronomicznego Uniwersytetu Warszawskiego. Jej zainteresowania naukowe koncentrują się na badaniach gwiazd podwójnych, planet pozasłonecznych oraz obiektów zwartych. Jest członkinią zespołu OGLE – wielkoskalowego przeglądu nieba prowadzonego z wykorzystaniem polskiego teleskopu zlokalizowanego w Chile oraz projektu Solaris, którego celem jest poszukiwanie egzoplanet przy użyciu sieci robotycznych teleskopów na południowej półkuli. Współpracuje także z międzynarodowym konsorcjum misji kosmicznej ESA Gaia oraz projektem BRITE, wykorzystującym konstelację nanosatelitów do obserwacji najjaśniejszych gwiazd w naszej Galaktyce. W 2020 roku znalazła się na liście Kobiety Roku Forbes Women. W wolnym czasie aktywnie popularyzuje naukę, współpracuje z czasopismami popularnonaukowymi oraz redaguje książki i gry o tematyce astronomicznej.
Po zakończeniu wykładu serdecznie zapraszamy chętnych do odwiedzin położonego niedaleko (1,5 km) obserwatorium astronomicznego Gdańskich Szkół Autonomicznych (ul Osiek 11/12). Oprócz możliwości spojrzenia na Jowisza przez nasz główny teleskop chcemy pokazać na żywo proces powstawania astrofotografii odległych obiektów: mgławic i galaktyk.
Czy kosmos steruje klimatem?
20 lutego 2026 r. (piątek)
Zmiany klimatu to temat budzący kontrowersje, ale wszyscy zgadzają się, że jest jednym z najważniejszych wyzwań stojących przed ludzkością. O działalności człowieka i jego wpływie na klimat mówi się stale, podczas gdy nieproporcjonalnie mało informuje się o naturalnych czynnikach zmian klimatu i jego cyklach.
Wykład przybliży zagadnienia związane z naturalnymi czynnikami klimatotwórczymi – astronomicznymi i geologicznymi, a także ich wzajemnych relacjach, które od uformowania się Układu Słonecznego decydują o środowisku naszej planety.
Prowadzący: Przemysław Rudź – z wykształcenia geograf-klimatolog. Autor literatury popularnonaukowej dla dzieci i młodzieży z zakresu astronomii, astronautyki i nauk o Ziemi. Kompozytor i wykonawca muzyki elektronicznej.
Obserwacje Heweliusza a współczesna astronomia
16 stycznia 2026 r. (piątek)
Jan Heweliusz był cenionym astronomem na skalę europejską XVII wieku. Znany był i jest, z precyzyjnych map nieba czy rycin Księżyca. Zasłynął również z dokładnych obserwacji komet, położenia plam słonecznych, zaćmień Słońca, obserwował również zmiany jasności kilku gwiazd zmiennych! Czy jego odkrycia i wyniki obserwacji mają znaczenie we współczesnej astronomii?
Prowadzący: prof. dr hab. Piotr Gnaciński
Astrofizyk pracujący na Uniwersytecie Gdańskim. Zajmuje się głównie badaniem materii międzygwiazdowej w oparciu o widma z teleskopów satelitarnych (HST, IUE, FUSE). Jego zainteresowania naukowe to: ekstynkcja międzygwiazdowa, międzygwiazdowe linie atomowe i cząsteczkowe, rozmyte linie międzygwiazdowe, rotacja Galaktyki i aktywność słoneczna. Juror w konkursie AstroCamera – specjalista od zjawisk atmosferycznych.
Historia „pierwszej gwiazdki”
19 grudnia 2025 r. (piątek)
Każdego roku, gdy nadchodzi grudzień, coraz częściej zerkamy w niebo, wypatrując „pierwszej gwiazdki”. Zimowe niebo potrafi być niezwykle hojnie — już po zmroku możemy dostrzec nawet dwie jasne gwiazdy, które jako pierwsze rozświetlają mrok. Warto jednak zachować czujność, bo czasem to nie gwiazdy, a planety zwodzą nas swoim blaskiem. Fenomen tzw. Gwiazdy Betlejemskiej od wieków fascynuje zarówno astronomów, jak i historyków. Wciąż powstają nowe hipotezy próbujące wyjaśnić, czym naprawdę było to niezwykłe zjawisko. Podczas prelekcji uczestnicy będą mogli zobaczyć symulację nieba sprzed dwóch tysięcy lat oraz poznać najnowsze naukowe interpretacje tej niezwykłej historii.
Prowadzący: Sebastian Soberski – astronom, astrofotograf, Polskie Towarzystwo Miłośników Astronomii (PTMA) Kierownik Planetarium i Obserwatorium Astronomicznego im. M. Kopernika w Grudziądzu oraz radioobserwator w Katedrze Radioastronomii przy Instytucie Astronomii UMK w Toruniu. Zajmował się badaniem pozostałości po wybuchach supernowych oraz rozkładem pola magnetycznego w Galaktyce. Popularyzator astronomii. Organizator oraz współorganizator wypraw astronomicznych w pas całkowitego zaćmienia Słońca: do Mongolii (1997), na Węgry (1999), do Zambii (2001), Chin (2009), Indonezji (2016) oraz USA (2017). Współautor projektu Voices Of The Cosmos. Prezes Polskiego Towarzystwa Miłośników Astronomii (PTMA) o. Grudziądz.
Psychologia prosto z orbity – o projekcie, który Sławosz zabrał na ISS
21 listopada 2025 r. (piątek)
Niedawno byliśmy świadkami lotu pierwszego Polaka – Sławosza Uznańskiego – Wiśniewskiego na Międzynarodową Stację Kosmiczną. Wielokrotnie przekładany moment startu, lot rakietą, a w końcu dotarcie na ISS, gdzie panują niezwykle wymagające warunki do życia. Towarzyszący astronaucie stres i izolacja mogą negatywnie wpływać na jego samopoczucie i wydajność. Jeden z eksperymentów naukowych, nad którym pracował Sławosz podczas misji IGNIS to „Neurofeedback EEG” – wspierający odporność psychiczną oraz utrzymujący efektywność realizacji precyzyjnych działań w trudnych warunkach mikrograwitacji. Przed, w trakcie oraz po locie Sławosza zostały przeprowadzone specjalistyczne testy. Prof. Marcin Dornowski (autor i kierownik projektu) z Akademii Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku opowie o procesie przygotowania swojego „kosmicznego olimpijczyka”.
Prowadzący: dr hab. Marcin Dornowski, prof. AWFiS, prorektor ds. Studenckich i Kształcenia AWFiS w Gdańsku, autor i kierownik projektu „Neurofeedback EEG”, uczestniczył w ostatnich przygotowaniach do historycznej misji IGNIS / AX-4 na Międzynarodową Stację Kosmiczną.
Jej osobliwość – czarna dziura
17 października 2025 r. (piątek)
Czarne dziury – tajemnicze obiekty, które nie pozwalają uciec nawet światłu – od dziesięcioleci fascynują naukowców i pobudzają wyobraźnię każdego człowieka. W trakcie wykładu poznamy różne rodzaje czarnych dziur, metody ich wykrywania oraz najnowsze odkrycia dokonane przede wszystkim dzięki europejskiej misji kosmicznej Gaia. Dowiemy się, w jaki sposób mikrosoczewkowanie grawitacyjne pozwala „zobaczyć” niewidzialne oraz jak czarne dziury mogą być kluczem do zrozumienia natury ciemnej materii. Opowiem także, w jaki sposób amatorzy astronomii oraz szkoły mogą aktywnie włączyć się w badania naukowe, wykorzystując dostępne technologie i niewielkie teleskopy.
Prowadzący: prof. dr hab. Łukasz Wyrzykowski (Obserwatorium Astronomiczne Uniwersytetu Warszawskiego; Zakład Astrofizyki Narodowego Centrum Badań Jądrowych) – astronom aktywnie uczestniczący w wielu międzynarodowych projektach badawczych. Wykładał i pracował m.in. na Uniwersytetach w Cambridge, Tel Awiwie oraz Santa Barbarze. Prowadzi badania nad czarnymi dziurami oraz ciemną materią w naszej Galaktyce, wykorzystując m.in. zjawisko mikrosoczewkowania grawitacyjnego. Od wielu lat zaangażowany w kosmiczną misję Gaia Europejskiej Agencji Kosmicznej, projekt OGLE (Optical Gravitational Lensing Experiment) oraz konsorcjum ENGRAVE, badające optyczne odpowiedniki zjawisk fal grawitacyjnych.
W 2025 roku powołał fundację EASST.eu (European Astronomical Society of Small Telescopes), w której koordynuje budowanie mostów między naukowcami a pasjonatami astronomii wykorzystującymi małe teleskopy do badań naukowych.
Nasze miejsce we Wszechświecie – od Układu Słonecznego po struktury wielkoskalowe
19 września 2025 r.
Człowiek – mieszkaniec niewielkiej, niebieskiej planety – od wieków dąży do zrozumienia swojego miejsca we Wszechświecie. Jego poznawcze ambicje prowadzą do stopniowego odkrywania tajemnic kosmicznego otoczenia. Gdzie właściwie się znajdujemy w ogromie kosmosu? Jaką rolę pełnimy? I ile jeszcze przed nami do odkrycia? Podczas wykładu przyjrzymy się budowie dotychczas poznanego Wszechświata oraz zastanowimy się nad trudnym, ale fascynującym zagadnieniem jego nieskończoności. Wspólnie spróbujemy zrozumieć strukturę kosmosu i granice naszej wiedzy – tej już zdobytej i tej, która dopiero przed nami.
Prowadzący: dr hab. Andrzej Strobel (Centrum Astronomii, UMK w Toruniu) badania naukowe prowadził w dziedzinie astronomii galaktycznej, od lat zajmuje się popularyzacją astronomii w Obserwatorium Astronomicznym w Piwnicach.
Partnerzy: Obserwatorium Astronomiczne Gdańskich Szkół Autonomicznych
